สัญญาณบอกเหตุไฟไหม้ในเครื่องคั่วกาแฟ

#SignsOfFireRisk

วันนี้เอาประสบการณ์มาเล่าสู่กันฟังครับ

เพื่อนๆน้องๆนักคั่วกาแฟคงจะเคยมีประสบการ "เฉียด" กันมาบ้างไม่มากก็น้อย เรื่องฟืนไฟนี่เป็นของคู่กันกับงานคั่วครับ ซึ่งความเสียหายอาจเกิดมากได้เลยถ้าเราไม่สามารถจัดการกับปัญหาได้ทันการณ์

ปัจจัยของการเกิดไฟไหม้ ก็มาจาก 3 อย่างครับ คือความร้อน เชื้อเพลิง และก็อากาศ โดยตัวการสำคัญที่นำพาให้เกิดปัญหาในเครื่องคั่วกาแฟก็มักจะเป็น เชื้อเพลิง ที่สะสมอยู่ภายในระบบทางเดินของลมที่ผ่านเข้าออกถังคั่วของเรานั่นแหละครับ หากจัดการเคลียร์ทำความสะอาดเศษ Silver skin (หรือเรียกอีกอย่างว่า chaff ) ที่ปลิวหลุดออกจากผิวเมล็ดไปเกาะอยู่ตามผนังท่อและ cyclone ถังดักอย่างสม่ำเสมอในรอบที่เหมาะสม เราก็ลดปัญหาไปได้มากๆแล้ว

แต่ก็นั่นแหละ รู้ทั้งรู้มันก็เผลอลืมไปจนได้

วันนี้ผมมีวิธีสังเกตอาการของลมและควันมาฝากให้นักคั่วใช้ดูว่ากำลังเกิดปัญหาที่จุดไหนในระบบงานของเรา พอเห็นอาการแล้วก็จะได้รีบตกใจ รีบแก้ไขได้ทันท่วงทีนะครับ

---

1. ถ้าเห็นควันย้อนขึ้นมาทาง Cooling tray : ท่อลมด้านปลายของระบบน่าจะกำลังตันจนทำให้ควันย้อนขึ้นมา

2. ไม่มีลมออกทางปลายท่อ exhaust เลย : ท่อลมตันเหมือนกันครับ หากฝืนคั่วต่อไปเรื่อยๆ ความร้อนจะไปสะสมตรงจุดที่อุดตันนั้นแล้ว chaff ก็จะกลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีต่อไป

3. มีควันออกมาที่หน้าเครื่อง : แสดงว่ากำลังมีปัญหาเรื่องการสะสมความร้อนในถังดรัมอย่างมากครับ อาจเพราะมีปัญหาลมไม่เดิน วาล์ว air flow ปิด อยู่ หรือคุณอาจใช้ไฟแรงมากเสียจนทำให้ถังดรัมร้อนจัด ควันที่เกิดขึ้นบอกเราว่าเมล็ดกาแฟกำลัง burn และใกล้จะติดไฟได้ด้วยตัวเองแล้ว

4. มีควันออกมาทางประตูเก็บ chaff : เป็นไปได้ว่า chaff กำลังเริ่มจะติดไฟหรือมีสะเก็ดไฟตกลงในถัง chaff แล้วครับ ควรรีบหยุดงานคั่วเพื่อทำการตรวจสอบสาเหตุทันที

5. ท่อ flex สั่น : ถ้าเครื่องไม่สั่น ก็แปลว่ากำลังเกิดแรงดันสูงขึ้นภายในท่อครับ และแรงดันระดับนี้เป็นไปได้มากว่า "กำลังเกิดไฟไหม้ในท่อลมขึ้นแล้ว"

6. ผนังโลหะที่ cyclone หรือ พัดลม exhaust ร้อนจัด สังเกตุเห็นสีเคลือบเริ่มจะละลาย ส่งกลิ่นเคมีออกมา : บางจุดที่เราทำความสะอาดเข้าไปไม่ถึง หรือแทบไม่เคยถอดออกมาตรวจสอบดู มักจะเป็นจุดสะสม chaff หรือ เขม่าควันกาแฟ (creosote) และเป็นแหล่งเชื้อเพลิงต่อไป

ไฟไหม้จากงานคั่วกาแฟนี่เขม่าควันจะดำและเหม็นรุนแรง มันต่างจากควันที่เราเจอตอนคั่วปกติมากครับ หากสามารถหลีกเลี่ยงปัญหาได้ก็จะดีมากครับ หากเราคอยตรวจสอบและจัดการ cleaning ระบบลมอยู่เสมอก็จะไม่เป็นไรเลยครับ แต่ถ้าบางทีเผลอทำงานเพลินเกินไป ความรู้เกี่ยวกับการดูควันดูลม ก็จะพอช่วยได้เหมือนกันครับ

---

คอร์สคั่ว Preda Roastmaster Class จะเริ่มรุ่น 1 ในปลายเดือน เม.ย. 2024 นี้แล้วนะครับ ซึ่งนอกจากจะสอนเรื่องวิทยาศาสตร์การคั่ว เทคนิคการออกแบบและพัฒนาโปรไฟล์แล้ว เรายังจะมาคุยกันเรื่องระเบียบปฏิบัติการในโรงคั่วกาแฟกันด้วย