Local Roast (8) ปัญหาเฉพาะ

Last updated: Jun 8, 2019  |  42 จำนวนผู้เข้าชม  |  Local Roast

Local Roast (8) ปัญหาเฉพาะ

Local Roast (8) ปัญหาเฉพาะ 

ธุรกิจคืออะไร? 

ผมตั้งคำถามนี้กับพี่น้องเก ษตรกรแม่ฮ่องสอนกลางวงสัมมน ากาแฟเมื่อกลางเดือนก่อน

ถึงแม้ว่าอย่างตัวผมจะไม่สา มารถเรียกตัวเองได้ว่า ‘นักธุรกิจ’ เพราะไม่ได้ทั้งมาด ไม่ได้ทั้งความสามารถ แต่ยังไงก็ต้องยอมรับว่าการ ทำมาหากินที่ดำเนินอยู่ทุกว ันนี้ ผู้คนเรียกมันว่า ‘ธุรกิจ’ ดังนั้นในเมื่อต้องทำธุรกิจ ทั้งๆที่ไม่ได้เป็นนักธุรกิ จ ก็เป็นเรื่องควรอยู่ที่เราจ ะลองนั่งลง ทำใจนิ่งๆ แล้วตอบคำถามถึงสิ่งที่กำลั งทำอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันว่า ที่จริงแล้วเรากำลังทำอะไรก ันอยู่?

บางคนอาจจะตอบว่า ธุรกิจ ก็คือการค้าขายนั่นแหละ มีสินค้า มีคนซื้อ มีคนขาย แล้วก็มีเงินเป็นตัวกลาง ส่งของกันไปกันมาแลกกับเงิน เพื่อเอาไปซื้ออะไรต่ออะไรอ ีกทอดหนึ่ง ซึ่งการตอบอย่างนี้ก็ไม่น่า จะผิดอะไร

แต่หากตั้งคำถามกันต่อไปว่า แล้วทำไมคนซื้อถึงยอมจ่ายเง ินซื้อ? และทำไมคนขายถึงต้องดั้นด้น ค้นหาสิ่งนั้นมาขาย? ก็อาจสามารถตอบอย่างรวบรัดต รงไปได้ว่า ทั้งคนซื้อและคนขายต่างก็ร่ วมมือกัน “เพื่อแก้ปัญหา” อะไรสักอย่างให้ลุล่วงไป

เมื่อคนต้องทานอาหาร ก็มีคนขายอาหาร มีธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องจนอ าหารเดินทางมาถึงคนกิน

เมื่อกาแฟช่วยให้คนมีความสุ ขและหายง่วงเหงา จึงมีคนปลูกกาแฟ มีโรงคั่ว มีบาร์กาแฟ มีนักการตลาด ฯลฯ

‘ธุรกิจ’ ในมุมมองของผม ก็คือการแก้ปัญหานั่นเอง! นิยามกันง่ายๆแค่นั้น

ทุกครั้งที่เราต้องวางแผน กำหนดนโยบายใดๆ ผมจะตั้งคำถามก่อนว่า‘สิ่งท ี่เรากำลังจะทำนั้นมันแก้ปั ญหาอะไรให้ใครได้บ้าง?’ ถ้าหากมันแก้ได้ มันก็ตอบโจทย์ งานของเราก็ย่อมต้องมีความห มายหรือมีคุณค่าอย่างแน่นอน  

ยิ่งไปกว่านั้น กระบวนการทำงานของธุรกิจภาย ใต้แนวคิดสั้นกระชับเช่นนี้ กลับจะเป็นกระบวนการที่ทรงป ระสิทธิภาพอย่างยิ่งอีกด้วย  เพราะมันกำหนดให้คนทำงานสนใ จมุ่งตรงไปที่การค้นหาปัญหา  และพยายามที่จะตอบสนองต่อปั ญหานั้นอย่างตรงไปตรงมา จนกระทั่งเมื่อสามารถเอาชนะ ได้…การแลกเปลี่ยนหรือการซื ้อก็เกิดในที่สุด

ธุรกิจจึงเกิดขึ้นได้…ธุรกิ จจึงอยู่รอดต่อไปได้! 

หนทางอยู่รอดของธุรกิจจึงคื อ…เป็นธุรกิจให้ได้จริงๆ ขอแค่เราแก้ปัญหาให้เขาได้ เขาก็ยังเลือกใช้เลือกซื้อเ รา

-------

อัตลักษณ์ คืออะไร?

ความแตกต่างของธุรกิจ คือสิ่งจำเป็นท่ามกลางโลกแห ่ง branding ในปัจจุบันนี้ จนกระทั่งนักการตลาดต่างก็พ ากันท่องคำว่า “Differentiate” เป็นคาถาประจำกาย ซึ่งก็น่าแปลกที่พอต่างคนต่ างก็เปล่งเสียงออกมาพร้อมๆก ันว่า “ We’re different” ผมกลับหาความแตกต่างที่ว่าน ั้นไม่เจอ!?

เคยดูคลิปการสนทนาครั้งหนึ่ งของคุณ ธนญชัย ศรศรีวิชัย หรือพี่ต่อ ฟีโนมีน่า ผู้กำกับหนังโฆษณาชื่อดังขอ งเมืองไทย ได้พูดถึงความ difference ไว้อย่างน่าฟังว่า 

“ลักษณะของปัญหาในโลกนี้ จะเป็นปัญหาที่มีลักษณะเฉพา ะอยู่แล้ว เช่นปัญหาของคนอิสราเอล คนเยรูซาเล็ม ปัญหาของคนอินเดีย ฯลฯ และลักษณะเฉพาะของปัญหานั้น  จะทำให้เกิดการแก้ปัญหา หรือ Creativity ที่มีลักษณะเฉพาะ เพื่อที่จะไป serve ตรงนั้น…และลักษณะเฉพาะนั้น  เรียกว่า ‘แตกต่าง’ “
[ CIDI Designer Talk Series ครั้งที่11, 27 สิงหาคม 2556 ] 

ไอเดียไม่จำเป็นต้องแปลกใหม ่หรือหวือหวาน่าตื่นเต้น ขอเพียงมันเกิดมาแล้วใช้งาน ได้จริง มันก็จะเป็นไอเดียที่มีประโ ยชน์ และเนื่องด้วยมันตอบโจทย์ที ่มีความจำเพาะ มันก็ย่อมเป็นไอเดียที่ “แตกต่าง” ขึ้นมาเอง…โดยไม่จำเป็นต้อง พูดพร่ำว่ามันต่างจากใครยัง ไง

ส่วนอัตลักษณ์หรือบุคลิกที่ เป็นที่จดจำนั้นคืออย่างไร?  ใช่หรือไม่ก็คือสิ่งที่เราค ิด พูด ทำ ที่ถูกรวบรวมเข้าเป็นความจด จำได้ของผู้คน? จนกระทั่งเป็นความคิด ความรู้สึกที่สังคมมอบให้แก ่ความเป็นตัวเรา

สำหรับผม…ความเป็นเราของทุก คนนั้นมีความ “เฉพาะตัว” ซึ่งแตกต่างกันเป็นปกติอยู่ แล้ว เราไม่จำเป็นต้องพยายามเป็น ที่จดจำได้อะไร เราเพียงแค่ตั้งใจทำงาน แก้ไขปัญหาที่ตัวเองพอจะทำไ ด้โดยมองให้ลึกว่าปัญหานั้น ที่แท้แล้วเป็นอย่างไร? เกิดจากอะไร? แล้วก็พยายามทำไปตามนั้น

สุดท้ายแล้ว ผลงานที่เกิดจากการมองเห็นค วามมีลักษณะเฉพาะของปัญหา ก็จะเป็นผลงานที่มีความ “แตกต่าง” และถูกจดจำได้โดยแจ่มชัด! 

การทำ Branding ที่แท้อาจไม่ยุ่งยากอย่างที ่คิด…เราก็แค่ค้นหาปัญหาให้ เป็น ทำไปอย่างที่ถนัดและไม่ฝืนค วามเป็นตัวเองเท่านั้นเอง …ส่วนที่ต้องเพิ่มเติมขึ้นอ ีกนิดหน่อยคือ ‘สื่อสารให้เป็น’ 

-----

ผมเล่าเรื่องแนวคิดนิยามของ คำว่า ‘ธุรกิจ’ ให้พี่น้องเกษตรกรฟังในชั่ว โมงการบรรยายไปอย่างกระชับ ถึงแม้จะเป็นส่วนที่ดูเหมือ นจะไกลตัวไปสักหน่อยเพราะว่ ามันเริ่มเฉียดใกล้เรื่องขอ งทฤษฎีการตลาดไปค่อนข้างมาก  แต่ผมกลับพบว่าสายตาของผู้ฟ ังที่ส่งกลับมายังผู้บรรยาย นั้นบอกให้รู้ว่าพวกเขา Get 

“ที่อาจารย์พูดว่ากาแฟเมือง ไทยผลิตได้ไม่พอกับการใช้ใน ประเทศ แล้วทำไมผมถึงมีกาแฟค้างสต๊ อกขายไม่ได้อีกตั้งเยอะ?” คนหนึ่งยกมือขึ้นถาม

“คนที่อยากได้ของเรายังไม่ค ้นพบเจอเรายังไงล่ะครับ ว่าแต่…เรารู้หรือยังว่ากาแ ฟของเราเหมาะที่จะขายให้กับ ใคร? ของเกรดสูงก็ควรขายได้ราคาด ี ของเกรดไม่ดีก็ยังสามารถขาย ให้โรงงานแปรรูปกาแฟแบบตลาด กลางๆถึงล่างได้ครับ” ผมตอบ

“แต่ทั้งหมดนั้นต้องเริ่มจา กการรู้จักกาแฟของตัวเองก่อ นว่าตอนนี้เป็นยังไง? ของเราเป็นของเกรดไหน?” 

“ซึ่งพูดถึงตรงนี้จึงขอบอกก ับทุกท่านเลยนะครับว่า โรงคั่วกาแฟปรีดาของเรารับ ‘ตรวจสอบคุณภาพสารกาแฟ’ ให้แก่เกษตรกรทุกท่านฟรีโดย ไม่คิดค่าบริการใดๆ หากใครสนใจก็สามารถส่งตัวอย ่างสารกาแฟมาให้เราคั่ว ชิม ประเมินออกมาตามมาตรฐานสากล  มีหลายทีที่เราชิมแล้วเจอปั ญหาก็จะบันทึกลงไปในรายงานท ี่ส่งกลับไปให้พร้อมกับตัวอ ย่างกาแฟที่คั่วแล้ว พี่น้องอาจใช้เป็นแนวทางปรั บปรุงวิธีการควบคุมคุณภาพกา แฟของตัวเองต่อไปได้” ผมเล่าต่อ

“แต่ยังไงก็คงต้องบอกก่อนว่ าเราจะทยอยทดสอบให้ไปเรื่อย  อาจมีรอคิวบ้างก็ขอให้รอกัน หน่อย” 

แนวคิดที่มาของโครงการทดสอบ สารกาแฟให้เกษตรกรนี้เกิดจา กปัญหาที่พบเจอมาว่า เกษตรกรปลูกกาแฟมานานแต่กลั บไม่รู้ว่ากาแฟตัวเองคุณภาพ เป็นอย่างไรนั้นมีอยู่มากค่ อนประเทศ และก็เป็นเรื่องแปลกอย่างหน ึ่งที่ผมไม่เคยได้ยินได้ฟัง ว่ามีหน่วยงานราชการหรือเอก ชนใดที่รับประเมินคุณภาพกาแ ฟให้แก่พวกเขาเหล่านั้นอย่า งเป็นระบบเลย มีห้องแลปรับตรวจสอบทางเคมี อยู่บ้าง แต่ข้อมูลลักษณะนี้ก็มีค่าใ ช้จ่ายค่อนข้างสูงและนำไปใช ้ประโยชน์ได้น้อยมาก

เราคิดว่าโรงคั่วของเราน่าจ ะช่วยเติมเต็มช่องว่างในระบ บผลิตกาแฟเมืองไทยในส่วนนี้ ได้ จึงได้เปิดโครงการประเมินคุ ณภาพกาแฟนี้ขึ้นมาตั้งแต่ปี ที่แล้ว โดยนอกจากเกษตรกรที่ได้ประโ ยชน์ ทางเราเองก็จะได้รู้จักกับเ กษตรกรที่กว้างขวางขึ้นโดยไ ม่ต้องเดินทางไปไหนมากเกินก ำลัง…นี่จึงคือวิธีการเสาะห าแหล่งปลูกกาแฟคุณภาพของเรา อย่างหนึ่ง 

ทั้งปัญหาของเกษตรกรและปัญห าของโรงคั่ว อาจจะได้รับการแก้ไปพร้อมๆก ันได้โดยโครงการนี้!

จบงานบรรยาย…มีสารกาแฟแม่ฮ่ องสอนให้ผมเอากลับมาลองคั่ว อยู่หลายถุง พี่น้องบางคนบอกกับผมว่าเขา ดีใจมากที่มีโครงการอย่างนี ้ เขาไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่าจะ มีคนรับคั่ว รับชิมกาแฟให้ด้วย ที่จริงบางคนไม่รู้ด้วยซ้ำว ่ามันจำเป็นต้องมีการชิมประ เมินกาแฟ!?

เมื่อเขียนถึงตรงนี้ เสียงของพี่ต่อ ฟีโนมีน่า ก็แว่วขึ้นมาอีกครั้งว่า

“...ลักษณะเฉพาะของปัญหานั้ น จะทำให้เกิดการแก้ปัญหา หรือ Creativity ที่มีลักษณะเฉพาะ เพื่อที่จะไป serve ตรงนั้น…และลักษณะเฉพาะนั้น  เรียกว่า ‘แตกต่าง’ ...“

Powered by MakeWebEasy.com